विशेष महाधिवेशनः कांग्रेसको संकट समाधान कि शक्ति संघर्षको नयाँ अध्याय ?
सम्पादकीय
नेपाली कांग्रेस यतिबेला फेरि एकपटक आन्तरिक द्वन्द्वको चक्रमा प्रवेश गरेको छ। पार्टीभित्रको असन्तुष्ट समूहले विशेष महाधिवेशनको माग अघि सारिरहँदा संस्थापन पक्ष भने त्यसप्रति अनिच्छुक देखिएको छ। प्रश्न उठेको छ– यो माग वास्तवमै पार्टी सुधारका लागि हो कि शक्ति सन्तुलन फेरबदलको अर्को प्रयास मात्र ?
विशेष महाधिवेशन कुनै साधारण राजनीतिक कार्यक्रम होइन। यो तब आवश्यक हुन्छ, जब पार्टीको नियमित संरचना र नेतृत्वले देखिएका समस्या सम्बोधन गर्न असफल हुन्छन्। कांग्रेसभित्र अहिले देखिएको असन्तुष्टि व्यक्तिगत गुनासोमा सीमित छैन; संगठनको निष्क्रियता, नीतिगत अन्योल, कार्यकर्ताको मनोबल खस्किँदै जानु र सरकारमा रहँदा पनि स्पष्ट उपलब्धि नदेखिनुजस्ता विषयहरूले असन्तुष्टि संस्थागत रूप लिँदै गएको देखिन्छ।
असन्तुष्ट पक्षको दाबी छ– पार्टी निर्णय केही सीमित नेताको घेराभित्र सिमित हुँदै गएको छ। महाधिवेशनपछि अपेक्षित वैचारिक बहस हुन सकेको छैन, संगठन विस्तारभन्दा शक्ति सन्तुलनमा बढी ध्यान केन्द्रित भएको छ। यस्ता आरोपहरू यदि तथ्य र विधानसँग जोडिएर प्रस्तुत भए भने विशेष महाधिवेशनको औचित्य स्वतः स्थापित हुन्छ।
तर यहाँ संस्थापन पक्षको चिन्ता पनि पूर्णतः निराधार छैन। विशेष महाधिवेशनले नेतृत्वमाथि प्रत्यक्ष प्रश्न उठाउँछ, शक्ति सन्तुलन हल्लाउँछ र पार्टीभित्र खुला प्रतिस्पर्धा निम्त्याउँछ। त्यसैले संस्थापन पक्ष “नियमित महाधिवेशन नै अन्तिम समाधान हो” भन्ने तर्क अघि सार्दै आएको छ। तर यथार्थ के हो भने, समस्या नियमित समयको प्रतीक्षाले मात्र समाधान हुँदैन।
कांग्रेसको इतिहासले देखाउँछ– जब पार्टीले आन्तरिक आवाजलाई बेवास्ता गरेको छ, त्यसको मूल्य उसले चुनाव र संगठन दुवैमा चुकाएको छ। आज पनि असन्तुष्ट पक्षको मागलाई केवल गुटगत हल्ला ठानेर टार्ने हो भने, त्यो असन्तुष्टि मौन विद्रोहमा परिणत हुने खतरा रहन्छ।
विशेष महाधिवेशन स्वीकार गर्नु संस्थापन पक्षको हार होइन, बरु पार्टीलाई बचाउने अवसर हुन सक्छ। खुला बहस, स्पष्ट निर्णय र सामूहिक उत्तरदायित्वबाट मात्र कांग्रेसले आफूलाई पुनः जीवित, लोकतान्त्रिक र जनउत्तरदायी पार्टीका रूपमा स्थापित गर्न सक्छ।
अन्ततः विशेष महाधिवेशनको प्रश्न को जित्ने, को हार्ने भन्दा पनि कांग्रेस कसरी बाँच्ने र बलियो बन्ने भन्ने विषयसँग जोडिएको छ। यदि नेतृत्वले यो यथार्थ बुझ्न सकेन भने, विशेष महाधिवेशनको मागभन्दा ठूलो संकट कांग्रेसको ढोकामा ढकढक्याइरहेको हुनेछ।
